वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई मध्यावधि निर्वाचनमा ठूलो धक्का लागेको छ । नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले अमेरिकी संसद्का दुवै सदन, प्रतिनिधिसभा र सिनेटमा बहुमत हासिल गरेको छ ।
ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको मध्यबिन्दुमा भएको यो निर्वाचनलाई उनको नेतृत्व, आर्थिक नीति र सरकारको कार्यसम्पादनप्रतिको जनमतका रूपमा हेरिएको थियो । निर्वाचनको परिणामले अब ट्रम्पलाई आफ्नो बाँकी कार्यकालमा संसद्बाट नीति तथा कार्यक्रम अघि बढाउन कठिन हुने संकेत गरेको छ ।
रोयटर्सका अनुसार डेमोक्र्याटहरूले सिनेटमा रिपब्लिकनका कम्तीमा ६ सिट खोस्दै बहुमततर्फ निर्णायक सफलता हासिल गरेका छन् । प्रतिनिधिसभामा पनि रिपब्लिकनका सिट गुमेका छन् । टेक्सास, साउथ क्यारोलाइना, आयोवा र ओहायोजस्ता परम्परागत रूपमा रिपब्लिकनको प्रभाव रहेका राज्यमा समेत डेमोक्र्याटहरूले उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेका छन् ।
निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले अपेक्षाअनुसार प्रदर्शन गर्न नसक्नुमा महँगी, इन्धनको बढ्दो मूल्य र इरानसँगको युद्धप्रति जनताको असन्तुष्टि प्रमुख कारणका रूपमा देखिएका छन् । रोयटर्सका अनुसार निर्वाचनमा सहभागी मतदातामध्ये ठूलो हिस्साले देशको वर्तमान अवस्थाप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए । मतदाताको असन्तुष्टि ट्रम्प प्रशासनको आर्थिक व्यवस्थापन र विदेश नीतिसँग पनि जोडिएको थियो ।
ट्रम्पले निर्वाचनमा आफ्ना पार्टीका उम्मेदवारहरूको पक्षमा सक्रिय प्रचार गरेका थिए । उनले मतदातालाई आफूलाई नै उम्मेदवार मानेर मतदान गर्न आग्रहसमेत गरेका थिए । तर, उनले समर्थन गरेका केही उम्मेदवार पराजित भए ।
टेक्सासमा डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार जेम्स तालारिकोले ट्रम्पको समर्थन पाएका केन प्याक्सटनलाई पराजित गर्दै सिनेटको सिट जितेका छन् । ओहायोमा पूर्वडेमोक्र्याटिक गभर्नर शेरोड ब्राउनले रिपब्लिकन सिनेटर जोन हस्टेडलाई हराएका छन् । साउथ क्यारोलाइना र कन्सासमा पनि डेमोक्र्याटहरूले सफलता हासिल गरेका छन् ।
यसअघि रिपब्लिकनको बलियो पकड रहेका क्षेत्रमा समेत डेमोक्र्याटहरूले सफलता पाउनुले ट्रम्पको लोकप्रियतामाथि प्रश्न उठाएको छ ।
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपतिले प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा गर्दैनन् । तर, यसले राष्ट्रपतिको बाँकी कार्यकालमा संसद्मा उनको राजनीतिक शक्ति कति रहन्छ भन्ने निर्धारण गर्छ ।
प्रतिनिधिसभामा बहुमत गुमाएपछि ट्रम्प प्रशासनका निर्णय, सरकारी खर्च, बजेट र विभिन्न नीतिमाथि डेमोक्र्याटहरूले कडा निगरानी गर्न सक्नेछन् । उनीहरूले प्रशासनका कामकारबाहीबारे छानबिन गर्न, सुनुवाइ आयोजना गर्न र आवश्यक परे अधिकारीहरूलाई संसदीय समितिमा उपस्थित गराउन सक्छन् ।
सिनेटमा पनि डेमोक्र्याटको बहुमत भएपछि ट्रम्पलाई न्यायाधीश तथा उच्च सरकारी पदाधिकारीको नियुक्ति र महत्त्वपूर्ण विधेयक पारित गराउन थप कठिनाइ हुन सक्छ ।
यद्यपि, संसद्मा विपक्षी दलको बहुमत हुँदैमा राष्ट्रपतिको कार्यकारी अधिकार स्वतः समाप्त हुँदैन । ट्रम्पले राष्ट्रपतिको संवैधानिक अधिकार प्रयोग गरेर आफ्ना नीतिहरू अघि बढाउन सक्नेछन् । तर, बजेट र कानुन निर्माणमा संसद्को सहयोग आवश्यक पर्ने भएकाले उनको राजनीतिक कार्यसूची प्रभावित हुन सक्छ ।
मध्यावधि निर्वाचनको परिणामले सन् २०२८ मा हुने अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनको तयारीलाई समेत प्रभावित पार्न सक्छ ।
डेमोक्र्याटहरूले यस परिणामलाई ट्रम्प प्रशासनप्रतिको जनअसन्तुष्टिको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छन् । अर्कोतर्फ, रिपब्लिकन पार्टीभित्र नेतृत्व, उम्मेदवार छनोट र आगामी चुनावी रणनीतिबारे बहस चर्किन सक्छ ।
तर, मध्यावधि निर्वाचनमा भएको हारले मात्र सन् २०२८ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनको परिणाम निर्धारण गर्दैन । आगामी दुई वर्षमा अर्थतन्त्र, विदेश नीति र सरकारको कार्यसम्पादनले मतदाताको धारणा फेरिन सक्छ ।
अमेरिकामा मध्यावधि निर्वाचन सामान्यतः सत्तारूढ राष्ट्रपतिका लागि जनमत परीक्षणका रूपमा हेरिन्छ । दोस्रो विश्वयुद्धपछि भएका अधिकांश मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपतिको दलले कांग्रेसमा सिट गुमाएको इतिहास छ । यसपटकको परिणामले पनि ट्रम्पका लागि बाँकी कार्यकाल राजनीतिक रूपमा चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने संकेत गरेको छ ।
हार निश्चित भएपछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा प्रतिक्रिया दिँदै आफ्नै पार्टीबाट दूरी बनाउन खोजेका छन् । ट्रम्पले लेखेका छन्, ‘यो चुनावको मतपत्रमा म थिइनँ, यदि म उठेको भए हामीले निकै ठूलो भारी मतले जित्ने थियौँ ।’
